Tại vòng thi, mỗi đội có tối đa 5 phút trình bày dự án và 7 phút trao đổi, trả lời câu hỏi từ hội đồng giám khảo. Các nhóm tập trung giới thiệu vấn đề đặt ra, giải pháp đề xuất, đối tượng sử dụng, mô hình triển khai và định hướng phát triển. 

Tính “mới” cần đi cùng khả năng ứng dụng

Phát biểu tại chương trình, PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật - Hiệu trưởng UAH cho rằng cuộc thi là môi trường để các ý tưởng học thuật và kết quả nghiên cứu của sinh viên được thử nghiệm, phản biện bởi các chuyên gia từ doanh nghiệp, nhà sản xuất và các lĩnh vực liên quan. “Mỗi ý tưởng cần tập trung làm rõ ba vấn đề: giá trị thực tiễn mà sản phẩm mang lại, đối tượng mà sản phẩm hướng đến và khả năng hiện thực hóa ý tưởng. Để triển khai, các nhóm cần phát huy năng lực của đội ngũ thực hiện, đồng thời tận dụng sự hỗ trợ và kết nối giữa nhà trường, doanh nghiệp và các đối tác”, PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật nhấn mạnh.

Bổ sung góc nhìn pháp lý và thương mại hóa, ông Dương Thành Long, Giám đốc Công ty TNHH Luật ALIAT, thành viên Hội đồng Ban Giám khảo cho rằng ý tưởng đổi mới sáng tạo có thể bắt nguồn từ việc quan sát và giải quyết những bất tiện trong đời sống hằng ngày. Đặc biệt, ông lưu ý các nhóm khởi nghiệp cần nhận diện và sớm xây dựng cơ chế bảo vệ tài sản trí tuệ ngay từ quá trình phát triển dự án. “Các nhóm cần nhận diện đầy đủ tài sản trí tuệ hình thành từ dự án và chủ động xây dựng cơ chế bảo hộ ngay từ đầu. Đây là cơ sở quan trọng để bảo vệ thành quả sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và đưa sản phẩm vươn ra thị trường quốc tế”, ông Dương Thành Long chia sẻ.

Trước vòng Bán kết, các đội đã được tập huấn về khởi nghiệp tinh gọn, đổi mới sáng tạo, kỹ năng kể chuyện dự án và kiến thức pháp lý trong kinh doanh; đồng thời được cố vấn chuyên sâu để hoàn thiện phương án. Những nội dung này giúp các nhóm chuẩn bị tốt hơn cho phần trình bày, đồng thời tiếp cận dự án theo hướng có cơ sở triển khai và phát triển lâu dài.

Công nghệ, sáng tạo và trách nhiệm xã hội

Các dự án tại vòng Bán kết cho thấy sinh viên đang tiếp cận nhiều vấn đề thuộc các lĩnh vực khác nhau, từ xây dựng, nông nghiệp, môi trường, giáo dục đến chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ cộng đồng. Điểm chung trong nhiều ý tưởng là việc vận dụng công nghệ, tri thức chuyên ngành và nguồn lực liên ngành để tìm kiếm giải pháp cho những nhu cầu cụ thể.

Trong lĩnh vực xây dựng, đội OptiS giới thiệu dự án “OptiPile” - nền tảng phần mềm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm tối ưu thiết kế móng cọc. Giải pháp hướng đến tự động tính toán nhiều phương án kết cấu, từ đó đề xuất lựa chọn đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật Việt Nam và hỗ trợ tiết kiệm vật liệu, chi phí. Dự án được phát triển bởi nhóm sinh viên thuộc các lĩnh vực liên quan, trong đó có sinh viên Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh. Nhóm định hướng cung cấp nền tảng theo hình thức thuê bao, phục vụ sinh viên kiến trúc, kỹ sư kết cấu và các đơn vị tư vấn thiết kế.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, nhiều nhóm tập trung khai thác phụ phẩm và ứng dụng công nghệ sinh học. Dự án “Nghiên cứu chế tạo màng bao hạt lúa sinh học từ Bacterial Cellulose và PGPR thông qua công nghệ vi nang nhằm thích ứng với điều kiện xâm nhập mặn tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long” đề xuất sử dụng nước dừa già làm nguyên liệu đầu vào, phát triển lớp màng bao hạt giống có khả năng phân hủy sinh học. Trong khi đó, dự án “Đa dạng hóa các chế phẩm sinh học từ đu đủ” hướng đến chế biến sâu loại nông sản này bằng phương pháp lên men và thủy phân enzyme, tạo ra các sản phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng và chế biến thực phẩm.

Một số ý tưởng khác mở rộng sang các giải pháp công nghệ phục vụ sản xuất và đời sống. “Aqua Radar” đề xuất kết hợp AI và IoT để theo dõi các chỉ số môi trường ao nuôi, hỗ trợ cảnh báo sớm nguy cơ bệnh đốm trắng và tình trạng sốc nhiệt ở tôm. Dự án “Hộ chiếu số cho Nông sản Việt” hướng đến ứng dụng dữ liệu vệ tinh, thiết bị bay không người lái và AI trong giám sát vùng trồng, góp phần minh bạch thông tin sản xuất và truy xuất nguồn gốc nông sản.

Trong lĩnh vực giáo dục, văn hóa và hỗ trợ cộng đồng, các dự án cũng thể hiện nhiều cách tiếp cận khác nhau. “EDUSTAGE - Giải pháp nghệ thuật học đường trọn gói” xây dựng mô hình sân khấu lưu động kết hợp nghệ thuật biểu diễn với giáo dục lịch sử, văn hóa. “SignSound” phát triển hệ sinh thái AI hỗ trợ giao tiếp hai chiều cho người khiếm thính thông qua chuyển đổi ngôn ngữ ký hiệu thành văn bản và giọng nói. Trong khi đó, “Y Nhãn” đề xuất thiết bị camera thông minh hỗ trợ theo dõi người cao tuổi, nhận diện một số dấu hiệu bất thường và gửi cảnh báo đến người thân.

Sự đa dạng của các dự án cho thấy đổi mới sáng tạo trong môi trường đại học có thể bắt đầu từ những vấn đề gần gũi, gắn với chuyên môn đào tạo và nhu cầu của cộng đồng. Mỗi ý tưởng đặt ra một cách tiếp cận riêng, đồng thời cho thấy vai trò của tri thức liên ngành và công nghệ trong tìm kiếm giải pháp cho thực tiễn. Sau phần trình bày và trao đổi, Hội đồng Ban Giám khảo tiếp tục thảo luận, đánh giá các dự án trên cơ sở tính sáng tạo, khả năng ứng dụng và phương án triển khai để lựa chọn 10 đội bước vào vòng Chung kết ACL 2026. Đây sẽ là cơ hội để các nhóm tiếp tục hoàn thiện ý tưởng, làm rõ giá trị sản phẩm và hướng phát triển trong thời gian tới.