Mở rộng vai trò của trường đại học trong phát triển làng nghề gốm sứ Bình Dương
Sáng 10/11/2026, Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh (UAH) có buổi làm việc với đoàn chuyên gia Hội đồng Thủ công thế giới (World Crafts Council - WCC) trong khuôn khổ chương trình đánh giá Làng nghề thủ công gốm sứ Bình Dương. Cuộc trao đổi tập trung vào định hướng đào tạo gắn với thực tiễn nghề thủ công, phát triển nguồn nhân lực trẻ và khả năng kết nối thế mạnh chuyên môn của Nhà trường với yêu cầu bảo tồn, phát huy giá trị làng nghề.
Đoàn chuyên gia do ông Sundeep Kumar - Phó Giám đốc WCC khu vực châu Á - Thái Bình Dương, làm trưởng đoàn; bà Zhang Hong - Chủ tịch Hiệp hội Nghệ thuật và Thủ công Trung Quốc; Giáo sư Ali Saleh Alnajadah - Chủ tịch Ủy ban Thủ công mỹ nghệ Expo965 (Kuwait).
Buổi làm việc tại UAH nằm trong khuôn khổ chương trình khảo sát, đánh giá Làng nghề thủ công gốm sứ Bình Dương tham gia Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới. Theo kế hoạch, đoàn chuyên gia WCC lần lượt tìm hiểu hoạt động của các đơn vị, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất tại địa phương. Trước đó, đoàn đã khảo sát Bảo tàng gốm sứ Minh Long và Công ty TNHH Phước Dũ Long để tìm hiểu các khía cạnh như đổi mới công nghệ, nghiên cứu phát triển sản phẩm, hoạt động sản xuất, xuất khẩu và bảo vệ môi trường. Tại UAH, đoàn gặp gỡ giảng viên, sinh viên để tìm hiểu hoạt động đào tạo thiết kế, nghiên cứu, các đồ án và khả năng hợp tác phát triển sản phẩm gốm. Qua đó, vai trò của cơ sở giáo dục đại học trong việc bổ sung nguồn lực tri thức, sáng tạo và nhân lực cho hệ sinh thái thủ công cũng được đặt ra trong tiến trình đánh giá.
Tại buổi làm việc, UAH giới thiệu định hướng đào tạo của khoa Mỹ thuật Công nghiệp, trong đó chú trọng năng lực thiết kế, tư duy sáng tạo, kỹ năng thực hành và hiểu biết về văn hóa, vật liệu. Các chương trình đào tạo được kết hợp kiến thức mỹ thuật, nghệ thuật với kỹ thuật và công nghệ. Riêng với lĩnh vực gốm sứ, sinh viên được tiếp cận quy trình tạo hình, xử lý vật liệu và phát triển sản phẩm thông qua các học phần, đồ án. Sinh viên làm việc trực tiếp tại các xưởng, cơ sở sản xuất và tiếp xúc với nghệ nhân. Học phần thực tập bắt buộc kéo dài khoảng ba tháng giúp người học trải nghiệm môi trường nghề nghiệp, hiểu quy trình sản xuất và yêu cầu thực tế của thị trường.
Bên cạnh đó, Nhà trường cũng kết nối doanh nghiệp để giới thiệu, đặt hàng và phát triển các thiết kế có tiềm năng thương mại; đồng thời tạo không gian để sinh viên giới thiệu, trưng bày và bán sản phẩm. Hoạt động triển lãm, trao đổi sinh viên quốc tế và hợp tác với các cơ sở đào tạo nước ngoài cũng mở rộng cơ hội tiếp cận những phương pháp sáng tạo khác nhau.
Từ góc độ đào tạo, Giáo sư Ali Saleh Alnajadah cho rằng người trẻ theo đuổi nghề thủ công cần được trang bị kiến thức về kinh doanh, marketing và xây dựng thương hiệu bên cạnh kỹ năng chế tác. Trao đổi về vấn đề này, TS. Nguyễn Thị Việt Hà - Trưởng khoa Mỹ thuật Công nghiệp cho biết chương trình đào tạo đã tích hợp các học phần cung cấp kiến thức về marketing design và xây dựng thương hiệu. Bên cạnh chương trình chính khóa, Nhà trường còn tạo điều kiện để sinh viên tham gia các cuộc thi khởi nghiệp, kết nối doanh nghiệp và tiếp cận nguồn lực thực tiễn. Một số thiết kế của sinh viên, giảng viên đã được doanh nghiệp lựa chọn, đặt hàng và đưa vào sản xuất, cho thấy khả năng chuyển hóa kết quả đào tạo thành sản phẩm có giá trị thương mại.
Tại buổi trao đổi, các chuyên gia WCC cũng gợi ý về việc xây dựng thương hiệu chung cho gốm sứ Bình Dương. Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết việc xây dựng chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu tập thể đang được triển khai, gắn với nhiệm vụ bảo tồn và phát triển làng nghề. Đây cũng là cơ sở để xác lập nhận diện cho sản phẩm gốm sứ Bình Dương, tạo sự thống nhất trong hoạt động quảng bá và khai thác giá trị thương hiệu địa phương. Trong định hướng này, sự tham gia của UAH được kỳ vọng sẽ góp phần kết nối tri thức thiết kế với nhu cầu thực tiễn của làng nghề, đặc biệt khi địa phương hướng đến mục tiêu tham gia Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới.
Sau khi kết thúc buổi trao đổi tại UAH, đoàn chuyên gia WCC tiếp tục làm việc với Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan. Nội dung tập trung vào công tác bảo tồn làng nghề gốm Bình Dương, phát triển sản xuất, bảo vệ môi trường, sinh kế của nghệ nhân, chính sách hỗ trợ và định hướng phát triển bền vững.
Buổi làm việc mở ra thêm những trao đổi về vai trò của cơ sở giáo dục đại học trong hệ sinh thái thủ công. Với thế mạnh đào tạo đa ngành và mạng lưới kết nối doanh nghiệp, nghệ nhân, UAH có điều kiện tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển sản phẩm, xây dựng thương hiệu và đào tạo nguồn nhân lực cho làng nghề. Đây cũng là hướng tiếp cận cần thiết để giá trị thủ công truyền thống được tiếp nối bằng năng lực sáng tạo mới, có khả năng thích ứng với đời sống và thị trường.